در مرز مشترک دو استان آذربایجان غربی و زنجان رشته کوهی قرار دارد و ارتفاع کوه بلقیس به حدود ۳۳۵۰ متر می‌رسد و از همین رو، زیباترین و بلندترين قله ‌ی استان زنجان عنوان گرفته و از جاذبه‌های گردشگری این استان است. این کوه در ناحیه‌ی بینابینی شهرستان ماه‌نشان و شهرستان تکاب و همچنین مرز مشترک دو بخش انگوران و تخت سليمان است و در فاصله‌ی ۱۱۳ کیلومتری زنجان قرار دارد.

در سمت جنوب قله استحکامات و ساختار قلعه‌مانندی به چشم می‌خورد که به خاطر ساختار مدوری که دارد به نظر می‌رسد برای دیده‌بانی و مراقبت مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

تاریخچه قلعه بلقیس

اولین بار قلعه بلقیس در سال ۱۹۵۹ میلادی مصادف با ۱۳۳۷ هجری خورشیدی توسط فون دراوستن بررسی شد. این قلعه توسط گروه باستان‌شناسان سال‌ها هدف بازدید و بررسی واقع شد و در نهایت حد فاصل سال‌های ۱۹۶۶ و ۱۹۶۹ اندازه‌گیری و مساحی شد.

حصار قلعه ابعادی در حدود ۵۰ در ۶۰ متر دارد که حالتی پلکانی دارد و با ارتفاع زیادی ادامه پیدا کرده است. مساحت حصار ساختمان تقریباً مربع شکل است و ایوانی در جلو آن دیده می‌شود؛  در جلو قلعه بلقیس یک تراس چند طبقه به چشم می‌آید که اتاق‌های پناهگاه مانندی با سقف‌های گنبدی دارد.

زمین‌شناسان برآورد کرده‌اند که این کوه به لحاظ زمین‌شناسی به کهن‌ترین و دورترین دوره کوه‌زایی یعنی دوره پرکامبرین برمی‌گردد که معادل حدود ۴ میلیارد سال پیش است. جنس سنگ‌های این کوه «آمسی بولیت» شناسایی شده که از جمله سنگ‌های دگرگونی است.

گیاهانی مانند مرزه، ترشجه، بولاغ‌اوتی، شیرین‌بیان، ریواس، گزنه، آویشن، اسطوخودوس، کشمک، پوشش گیاهی این منطقه را تشکیل داده‌اند. ضمنا منطقه کوه بلقیس زیستگاه جانورانی چون شغال، گراز، گرگ، روباه، بز کوهی، و خرگوش خرس و آهو است و مهمتر از همه نوعی مار سمی خطرناک است که در میان مردم به «افعی بلقیس» معروف است. این مار طولی در حدود بیست الی پنجاه سانتی‌متر دارد و بیشتر به رنگ‌های قهوه‌ای و سبز تیره دیده می‌شود و همرنگ بودن آن با سنگ‌های منطقه در حوالی این کوه خطر مواجه با آن را بیشتر می‌کند.

علت نام‌گذاری این قلعه مشخص نیست اما برخی بر این باورند که نام قلعه برگرفته از «بلقیز» به معنی عسل دختر است و تلفظ بلقیس اشتباه است.

کوه بلقیس از سمت شمال شرقی ۸ کیلومتر با تخت سلیمان فاصله دارد و با شهر دندی در بخش انگوران نیز ۱۸ کیلومتر فاصله دارد. این کوه با دو قله در ادامه رشته‌کوه‌های شرق دریاچه ارومیه قد برافراشته است و از اهداف کوهنوردان و طبیعت‌گردان در استان زنجان است. لازم به ذکر است که در فصل زمستان و با بارش برف، بین دو قله کوه دریاچه بسیار زیبایی از ذوب شدن برف کوه‌ها پدید می‌آید که در بیشتر ماه‌های سال ماندگار و قابل مشاهده است. اما در سال‌های اخیر به سبب کاهش بارندگی‌های تابستانی، آب دریاچه خشک می‌شود.

صعود به قله بلقیس

درجه سختی کوه بلقیس بالا نیست، این قله برخلاف بیشتر قله‌های مناطق کوهستانی غرب کشور کم‌خطر است و صعود به آن دشوار نیست. مسیرهای دسترسی به این قله به جاده آسفالت نزدیک است و دسترسی به آن از روستاهای اطراف راحت است. اغلب کوهنوردان پس از گذران مسیرهای چند ساعته قله کوه بلقیس را فتح می‌کنند.

ارتفاع تقریبی که در صعود به این قله می‌توان تجربه کرد در حدود هزار متر عنوان شده است. به طور تقریبی مسافت فراز و فرود این قله نیز بسته به مسیرهای مختلفی که از جهات شرقی یا غربی به سمت قله‌ی کوه وجود دارد، بین ۸ تا ۱۵کیلومتر متغیر خواهد بود.

اگر در زمستان قصد صعود به این قله را دارید؛ باید بدانید که زمستان‌های این منطقه بسیار سرد است اما، می‌توان سختی صعود به قله بلقیس در این فصل را به قله مانند دارآباد یا قله الوند مقایسه نمود.

 به سبب پنج چشمه فصلی در ابتدای مسیر و در امتداد رودخانه دسترسی به آب آشامیدنی مقدور است.

همچنین اگر علاقمند به این مقاله بودید می‌توانید برای اطلاعات بیشتر مقاله نکات کوهنوردی را بخوانید.

آب و هوا کوه بلقیس

منطقه اطراف کوه بلقیس از آب و هوایی خنک و مرطوب برخوردار است. علاوه بر زیبایی‌های قله، این منطقه زیبایی‌های طبیعی دیگری نیز دارد که برای طبیعت‌گردان مجذوب کننده است. بسیاری از علاقه‌مندان به عکاسی از طبیعت به خاطر کوه‌های رنگی به این منطقه سفر می‌کنند. کوه‌های رنگی به سبب رنگ مسی و زرد در شرایط نوری مناسب و هوای گرم سوژه زیبایی برای عکاسی هستند.

عمر کوه‌های رنگی منطقه ماهنشان در حدود ۱۵ میلیون سال تخمین زده شده و دلیل رنگی بودن آنها، رسوبات به جا مانده در خاک کوه‌ها است که در اثر واکنش هر بخشی از خاک با هوا به رنگ‌ متفاوتی را نمایان می‌شود.

تعداد کوه‌ها با چنین خاکی در دنیا بسیار کم است و به تعداد انگشتان دست دیده می‌شود.

بهترین مسیرهای صعود

برای صعود به قله بلقیس دو مسیر وجود دارد ؛

１. مسیر جنوبی: از سوی شهر دندی است، روستای قراولخانه که نسبت به حرکت از تخت سليمان مسیر خیلی کوتاه تری محسوب می‌شود.

２. مسیر جنوب غربی: باز هم از سوی شهر دندی است، با گذر از جاده معدن، تخت سلیمان؛ این مسیر در واقع جاده خاکی معدن سنگ است و بعد از زندان دیو و آب گرم تخت سلیمان به سمت شمال شرقی منحرف می‌شود. این مسیر با عبور از دره و رودخانه درون آن به مسیر اصلی تخت سليمان می‌پیوندد که تا حد زیادی راه را هم کوتاه‌تر می‌کند.

هیچ‌کدام از مسیرهای منتهی به کوه بلقیس جانپناه ندارند و امکان شب ماندن در این مسیر تنها با وجود چادر امکان‌پذیر است. بهترین اقامت‌گاه‌ها جهت اقامت در منطقه در ماهنشان بخش انگوران است و ۳ کیلومتر با قله فاصله دارد. کارشناسان بهترین زمان سفر به کوه بلقیس را فصل پاییز و ماه مهر می‌دانند که هوا مطبوع است و پیمودن مسیر قله لذت بیشتری دارد.

پیمودن مسیر کوه بلقیس اگرچه چندان دشوار نیست اما به تجهیزات کوهنوردی و امکانات مناسب کوهپیمائی نیاز دارد. فروشگاه کوه بیست یکی از بهترین فروشگاه‌های لوازم کوهنوردی است و انواع لوازم کوهنوردی، طبیعت‌گردی و سنگ‌نوردی را با قیمت مطلوب عرضه می‌کند.

سایت فروشگاه کوهنوردی کوه بیست امکان خرید غیر حضوری و آنلاین را برای همگان فراهم کرده است.

همچنین برای ارتباط بیشتر می‌توانید صفحه اینستاگرام کوه بیست را دنبال کنید.

سوالات پرتکرار

１. کوه بلقیس کجاست؟

کوه بلقیس یکی از زیباترین و بلندترین قله های استان زنجان است و در مرز مشترک استان زنجان و استان آذربایجان غربی قرار گرفته است. این قله به شهرستان‌های ماه‌نشان، تکاب و دو بخش انگوران و تخت سلیمان نزدیک است.

２. صعود به قله بلقیس در چه فصلی مناسب است؟

این منطقه به لحاظ آب و هوایی معتدل و تا حدودی سردسیر است و گفته شده بهترین زمان سفر به این منطقه مهرماه در فصل پاییز است.